فصد خون (Bloodletting) چیست + بهترین زمان انجام!

 فصد خون روشی برای خارج کردن مقدار مشخصی خون از یک رگ است که در طب سنتی سابقه طولانی دارد و در پزشکی نوین نیز شکل مشخصی از خون‌گیری درمانی یا فلبوتومی برای بعضی بیماری‌ها کاربرد دارد. اما فصد را نباید با هر نوع خون‌گیری یا اهدای خون یکی دانست. تفاوت فصد خون و حجامت در روش و محل خارج کردن خون است و تفاوت فصد خون و اهدای خون نیز بیشتر به هدف انجام آن مربوط می‌شود. در فصد خون (Bloodletting) در طب سنتی معمولاً هدف بر اساس دیدگاه طب سنتی تعیین می‌شود، در حالی که فلبوتومی پزشکی برای اندیکاسیون‌های مشخص انجام می‌شود. بنابراین پاسخ به پرسش آیا فصد همان اهدای خون است؟ منفی است. همچنین درباره اینکه آیا فصد خون از نظر پزشکی علمی است؟ باید گفت فلبوتومی برای بیماری‌های مشخص پشتوانه پزشکی دارد، اما بسیاری از ادعاهای عمومی درباره تصفیه خون یا درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها اثبات علمی کافی ندارند. آیا فصد خون درد دارد؟ ممکن است هنگام ورود سوزن و خون‌گیری ناراحتی مختصری ایجاد شود. در این مقاله از وبلاگ کلینیک سنتی صبح امید سوالاتی مانند مزایای فصد خون چیست؟ معایب فصد خون چیست؟ چه کسانی باید فصد خون انجام دهند؟ و چه کسانی نباید فصد خون انجام دهند؟ و اینکه فصد خون برای چه بیماری‌ هایی استفاده می‌شود؟را بررسی می‌کنیم. 

فصد خون چیست؟

فصد خون معادل (Bloodletting) در انگلیسی به معنی خارج کردن مقدار مشخصی خون از یک رگ با هدف درمانی است؛ روشی که ریشه در طب سنتی دارد و در پزشکی نوین نیز تحت عنوان فلبوتومی، برای بیماری‌هایی مانند پلی‌سیتمی ورا و هموکروماتوز به کار می‌رود. برخلاف تصور رایج، فصد را نمی‌توان معادل حجامت یا اهدای خون دانست، چون هدف، روش و محل انجام آن‌ها متفاوت است. اهمیت این روش وابسته به تشخیص درست علت انجام آن است؛ فصد خودسرانه و بدون بررسی آزمایش‌ها یا وضعیت جسمی فرد می‌تواند خطرناک باشد. به همین دلیل، فصد خون هرگز جایگزین درمان‌های پزشکی استاندارد یا روشی همگانی برای پاکسازی بدن محسوب نمی‌شود.

تاریخچه فصد خون

فصد خون روش درمانی سه‌هزار ساله‌ای است که ابتدا از مصر باستان شروع شد و سپس در پزشکی یونان، روم، کشورهای عرب‌زبان و آسیا گسترش پیدا کرد. در قرون وسطی و رنسانس این روش درمانی در سراسر اروپا نیز مورد استفاده قرار گرفت. اوج استفاده از فصد خون در قرن نوزدهم میلادی بود، زمانی که پزشکانی مانند گالن آن را بر پایه نظریه «اخلاط چهارگانه» بدن توصیه می‌کردند و باور داشتند بیماری نتیجه عدم تعادل این اخلاط است. اما با پیشرفت دانش پزشکی و مطالعات علمی در قرن نوزدهم، اثربخشی فصد خون برای اغلب بیماری‌ها زیر سؤال رفت و این روش به‌تدریج کنار گذاشته شد. امروزه فصد خون تنها در قالب فلبوتومی و برای شرایط محدودی مانند هموکروماتوز و پلی‌سیتمی ورا کاربرد پزشکی دارد.

فصد خون چگونه انجام می‌شود؟

برای پاسخ به این‌که فصد خون چیست و چگونه انجام می‌شود، باید گفت این روش امروزه بیشتر در قالب فلبوتومی پزشکی و با رعایت اصول ایمنی صورت می‌گیرد. در فصد درمانی، ابتدا وضعیت فرد بررسی می‌شود و در صورت نیاز آزمایش‌های مرتبط انجام می‌گیرد. سپس محل مناسب برای خون‌گیری انتخاب شده و خون‌گیری با تجهیزات استریل و توسط فرد آموزش‌دیده انجام می‌شود. در روش استاندارد وریدی، معمولاً ورید ناحیه آرنج به دلیل دسترسی آسان و ایمن‌تر بودن انتخاب می‌شود، هرچند بسته به شرایط فرد رگ‌های دیگری نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.

مقدار خون، سرعت خون‌گیری و دفعات تکرار آن نسخه ثابتی برای همه افراد ندارد و بر اساس هدف درمان و وضعیت جسمی بیمار تنظیم می‌شود. برای مثال، در پلی‌سیتمی ورا مقدار و برنامه فلبوتومی بر اساس وضعیت خونی بیمار و نتایج آزمایش‌هایی مانند هماتوکریت تعیین می‌شود؛ در حالی که در هموکروماتوز، دفعات خون‌گیری با هدف کنترل ذخایر آهن بدن مشخص می‌گردد. در طول تاریخ نیز ابزارهایی مانند نیشتر برای این کار به کار می‌رفت، اما امروز با سوزن‌ها و تجهیزات یک‌بارمصرف استریل، احتمال عوارض و خطر عفونت به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.

بهترین زمان انجام فصد خون چه زمانی است؟

برای پاسخ به این پرسش که فصد خون چیست و بهترین زمان انجام آن کی است، باید گفت هیچ زمان ثابتی برای همه افراد وجود ندارد و این موضوع کاملاً به هدف انجام فصد بستگی دارد. در فلبوتومی پزشکی، مانند مواردی که برای کنترل پلی‌سیتمی ورا یا هموکروماتوز انجام می‌شود، زمان‌بندی جلسات بر اساس نتایج آزمایش‌هایی نظیر هماتوکریت و فریتین، شدت بیماری و روند پاسخ فرد به درمان‌های قبلی تعیین می‌شود؛ به همین دلیل پزشک ممکن است فاصله جلسات را برای هر بیمار به‌طور جداگانه تنظیم کند.

در فصد طب سنتی انجام می‌شود نیز انتخاب زمان مناسب کار ساده‌ای نیست و باید توسط متخصص واجد صلاحیت و با در نظر گرفتن شرایط جسمی، سن و سابقه سلامت فرد صورت گیرد. انجام فصد خون بدون بررسی وضعیت بدن، حتی اگر بر پایه باورهای سنتی باشد، تصمیمی خطرناک است و می‌تواند فرد را در معرض عوارضی مانند افت فشار یا ضعف قرار دهد.

آیا فصد خون برای همه مناسب است؟

خیر. برای پاسخ به این‌که فصد خون چیست و برای چه کسانی کاربرد دارد، باید توجه کرد که این روش یک درمان بی‌خطر برای همه افراد نیست. کم‌خونی، فشار خون پایین، بارداری، برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی و شرایط خاص جسمی می‌توانند انجام خون‌گیری را خطرناک و وابسته به بررسی دقیق‌ و نظر پزشک دارد؛ زیرا کاهش حجم خون در چنین افرادی می‌تواند به‌جای کمک، وضعیت جسمی را وخیم‌تر کند.

در پزشکی نوین نیز حتی در مواردی که فلبوتومی روشی معتبر محسوب می‌شود، ابتدا باید نیاز فرد به آن بررسی شود. برای نمونه، در بیماری‌هایی مانند پلی‌سیتمی ورا، هموکروماتوز ارثی یا پورفیری کوتانه تاردا، فلبوتومی بخشی از روند درمانی است که بر اساس نتایج آزمایش و علت زمینه‌ای بیماری مشخص می‌شود. این روش برای هر فردی که افزایش گلبول قرمز یا علائم مشابه دارد، مناسب نیست. به همین دلیل، تشخیص دقیق پیش از هر تصمیمی درباره فصد خون اهمیت زیادی دارد.

چه افرادی نباید فصد خون انجام دهند؟

برای مشخص کردن اینکه چه افرادی نباید فصد خون انجام دهند، باید به وضعیت جسمی هر توجه شود. افرادی که کم‌خونی دارند، دچار افت فشار یا بی‌ثباتی جسمی هستند، سابقه خونریزی دارند یا به بیماری‌های خاصی مانند اختلالات انعقادی مبتلا هستند، نباید بدون نظر پزشک اقدام به فصد کنند. مصرف داروهایی مانند رقیق‌کننده‌های خون، بارداری، سن پایین، بیماری‌های قلبی‌عروقی و سایر شرایط زمینه‌ای نیز از عواملی هستند که می‌توانند خطر عوارضی مانند ضعف شدید، افت فشار یا خونریزی طولانی را افزایش دهند. به همین دلیل، بررسی سابقه پزشکی، انجام آزمایش‌های پایه مانند CBC و ارزیابی دقیق فرد پیش از هرگونه خون‌گیری درمانی ضروری است.

فصد خون در کدام قسمت بدن انجام می‌شود؟

انتخاب محل انجام فصد به نوع روش انتخابی و هدف درمان بستگی دارد. در روش‌های سنتی، فصد به دو شکل عمومی و موضعی انجام می‌شد؛ در فصد عمومی، خون‌گیری از طریق ورید یا حتی شریان صورت می‌گرفت که رایج‌ترین آن، خون‌گیری از ورید میانی آرنج بود، هرچند رگ‌های دیگری نیز قابل استفاده بودند. در فصد موضعی، به‌جای خون‌گیری مستقیم از رگ اصلی، ناحیه‌ای از پوست با ابزار مخصوص خراشیده و سپس با حجامت یا زالو خون‌گیری می‌شد. در فلبوتومی پزشکی امروزی نیز معمولاً ورید مناسبی در بازو یا ساعد انتخاب می‌شود و انتخاب دقیق محل باید توسط فرد آموزش‌دیده و بر اساس وضعیت رگ‌های بیمار انجام گیرد.

فصد دست

ناحیه آرنج و بازو همواره اصلی‌ترین محل برای خون‌گیری وریدی بوده است. در روش سنتی فصد عمومی، پزشکان معمولاً ورید میانی آرنج را برای خون‌گیری انتخاب می‌کردند، چون این رگ نسبت به سایر نقاط دست، دسترسی آسان‌تری دارد؛ هرچند در صورت نیاز، رگ‌های دیگر ساعد و بازو نیز استفاده می‌شدند. برای انجام این کار از ابزارهایی مانند نیشتر یا فلیم استفاده می‌شد؛ نیشترها تیغه‌های کوچک و دو لبه‌ای بودند که پزشک آن‌ها را همراه خود حمل می‌کرد، در حالی که فلیم‌ها ابزارهایی با چند تیغه در اندازه‌های مختلف بودند. در فلبوتومی پزشکی مدرن، ورید آرنج یا ساعد به دلیل قابل‌دسترس بودن و کاهش خطر آسیب، رایج‌ترین محل برای خون‌گیری درمانی محسوب می‌شود.

فصد رگ‌ های مشخص بدن

در طب سنتی گفته می‌شود فصد خون ۶۴ موضع مختلف در بدن دارد که هر کدام برای رفع نوع خاصی از بیماری یا ناراحتی در نظر گرفته شده و شیوه خون‌گیری از آن‌ها نیز با یکدیگر تفاوت دارد. البته در عمل، رایج‌ترین نقاط فصد خون محدودتر از این عدد هستند و بیشتر شامل دست راست، دست چپ، پا، صورت، زیر زبان، گوش و بینی می‌شوند. انتخاب هر یک از این رگ‌ها معمولاً بر اساس تشخیص متخصص طب سنتی و متناسب با نوع بیماری فرد است؛ برای نمونه ممکن است برای یک بیماری، فصد از رگ دست توصیه شود، در حالی که برای عارضه دیگری رگ‌های ناحیه سر یا صورت مناسب‌تر تشخیص داده شود. به همین دلیل، تعیین محل دقیق فصد کاری تخصصی است و نباید بدون تشخیص صحیح و صرفاً بر اساس عادت یا شنیده‌ها انجام شود.

فصد خون از رگ‌ های ساعد

گاهی ورید آرنج به دلایل مختلفی مثل نازک بودن یا کم‌عمق نبودن، گزینه مناسبی برای خون‌گیری نیست و در چنین مواردی، متخصص سراغ رگ‌های ساعد می‌رود. این رگ‌ها نزدیک‌تر به سطح پوست قرار دارند و همین موضوع دسترسی به آن‌ها را ساده‌تر می‌کند، هرچند در مقایسه با ورید آرنج، بخاطر ظرافت و شکنندگی بیشتر، نیاز به دقت بالاتری در حین خون‌گیری دارند.

در فلبوتومی پزشکی، استفاده از رگ ساعد بیشتر برای بیمارانی مطرح می‌شود که به دلیل جلسات مکرر خون‌گیری، ورید آرنجشان دیگر توان تحمل سوزن‌های پیاپی را ندارد و باید مسیر جایگزینی برایشان در نظر گرفته شود. در طب سنتی نیز جایگاه رگ‌های ساعد چندان متفاوت نیست؛ بسته به بیماری فرد و ناحیه‌ای که هدف درمان قرار گرفته، ممکن است فصد از همین نقطه به‌جای آرنج تجویز شود. این تفاوت در انتخاب محل، بار دیگر نشان می‌دهد که فصد خون چیست و چگونه انجام می‌شود، موضوعی کاملاً وابسته به شرایط فردی است و نمی‌توان یک الگوی ثابت برای همه در نظر گرفت.

فصد خون از رگ پشت دست

رگ‌های پشت دست هم یکی دیگر از نقاطی هستند که در برخی شرایط برای خون‌گیری استفاده می‌شوند، هرچند در مقایسه با آرنج یا ساعد، انتخاب اول نیستند. این ناحیه معمولاً زمانی مورد توجه قرار می‌گیرد که به دلایلی مثل ورم، جای زخم قدیمی یا خستگی رگ‌های بازو، دسترسی به وریدهای اصلی دشوار شده باشد. بافت پشت دست ظریف‌تر است؛ به همین خاطر احتمال کبودی، درد یا حساسیت موضعی در این نقطه نسبت به آرنج و ساعد کمی بالاتر می‌رود و نیاز به ظرافت و مهارت بیشتری وجود دارد.

در طب سنتی نیز اگر پاسخ به این پرسش که فصد خون چیست و چرا گاهی از پشت دست انجام می‌شود را بخواهیم پیدا کنیم، باید به تشخیص فردی اشاره کرد؛ گاهی متخصص طب سنتی بر اساس نوع بیماری یا ناحیه‌ای که قرار است تحت تأثیر درمان قرار گیرد، همین رگ را به سایر نقاط ترجیح می‌دهد. با این حال، در هر دو رویکرد سنتی و مدرن، انتخاب این محل باید با دقت و توسط فردی مجرب انجام شود تا خطر آسیب به بافت یا اعصاب اطراف به حداقل برسد.

فصد خون از رگ‌ های پا (در شرایط خاص)

رگ‌های ناحیه پا، مخصوصاً جلوی ساق و قسمت بالای پا، به دلیل بزرگ بودن عروق و دسترسی نسبتاً آسان، یکی از نقاطی هستند که در برخی روش‌های سنتی فصد خون مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، خون‌گیری از این ناحیه در فلبوتومی پزشکی روش رایجی نیست و بیشتر زمانی استفاده می‌شود که به دلایل خاصی مانند نامناسب بودن رگ‌های دست یا نیاز درمانی مشخص، پزشک یا متخصص طب سنتی آن را تجویز کند.

در پاسخ به این‌که فصد خون چیست و چرا گاهی از پا انجام می‌شود باید وضعیت خاص عروقی و سلامت فرد را در نظر گرفت؛ به‌ویژه در افرادی که مشکلات گردش خون یا واریس دارند، فصد از این ناحیه بدون بررسی دقیق می‌تواند خطرساز باشد. به همین دلیل، انجام فصد خون از رگ‌های پا باید توسط فرد متخصص و آموزش‌دیده انجام شود.

علت انجام فصد خون چیست؟

در طب سنتی، پزشکان اعتقاد داشتند سلامت بدن به تعادل چهار خلط اصلی بستگی دارد. زمانی که یکی از آن‌ها، به‌ویژه خون، بیشتر شود، از فصد خون برای درمان بیماری یا پیشگیری استفاده می‌کردند. در پزشکی مدرن کاهش حجم گلبول‌های قرمز یا کاهش آهن اضافی به‌خاطر بیماری‌هایی مانند پلی‌سیتمی ورا و هموکروماتوز دلیل انجام فصد خون است. این کار به کاهش خطر لخته شدن یا کنترل ذخایر آهن کمک می‌کند.  هدف از فصد، چه در نگاه سنتی و چه در نگاه پزشکی، متعادل کردن بدن است، هرچند در پزشکی امروز این تصمیم تنها با انجام آزمایش و تشخیص دقیق انجام می‌شود.

فواید فصد خون چیست؟

بسیاری از افراد درباره اینکه فصد خون چیست و چه فایده‌ای برای بدن دارد، سوال دارند. در پاسخ فایده فصد خون باید به دلیل انجام آن توجه کرد؛ زیرا برای تمامی افراد یک خاصیت یکسان ندارد.  مهم‌ترین فوایدی که در چنین شرایطی مطرح می‌شود عبارتند از:

•  کاهش غلظت خون: در برخی اختلالات افزایش گلبول قرمز، کاهش حجم گلبول‌های قرمز می‌تواند بخشی از درمان باشد.
• بهبود جریان خون: در شرایطی که افزایش توده گلبول‌های قرمز موجب افزایش ویسکوزیته خون شده، کاهش آن می‌تواند به کنترل وضعیت کمک کند.
• کاهش فشار خون در شرایط خاص: ممکن است کاهش حجم خون روی فشار خون اثر بگذارد، اما فصد درمان عمومی فشار خون بالا محسوب نمی‌شود.
• کاهش برخی علائم مرتبط با افزایش گلبول قرمز: در بعضی بیماران، کنترل هماتوکریت می‌تواند به کاهش برخی علائم کمک کند.

عوارض فصد خون چیست؟

فصد خون، مانند هر روش پزشکی دیگری، عوارضی به همراه دارد. شدت عوارض به مقدار خون خارج‌شده، وضعیت سلامت فرد و نحوه انجام خون‌گیری بستگی دارد. برای اطلاع افراد از سوال فصد خون چیست، بیان عوارض احتمالی ضروری است.

• ضعف و سرگیجه: بعد از خون‌گیری ممکن است فرد کمی احساس بی‌حالی یا سبکی سر کند که معمولاً با استراحت کوتاه از بین می‌رود.
• افت فشار: کم شدن حجم خون گاهی باعث پایین آمدن فشار می‌شود، به‌خصوص در افرادی که از قبل فشار خونشان پایین است.
• خونریزی: ممکن است بعد از خارج کردن سوزن، محل خون‌گیری کمی خون‌ریزی کند که باید تحت کنترل قرار بگیرد.
• عفونت: اگر وسایل و محل خون‌گیری به‌درستی ضدعفونی نشود، احتمال عفونت در همان نقطه بالا می‌رود.
• درد محل فصد: حساسیت، کبودی یا درد خفیف در نقطه‌ای که سوزن وارد شده، از عوارض شایع و معمولاً زودگذر است.

مراحل انجام فصد خون: 1. بررسی شرایط فرد و انجام معاینات اولیه

اولین مرحله روش درمانی فصد خون، بررسی شرایط فرد و انجام معاینات اولیه است. پزشک یا فرد متخصص در ابتدا باید بداند که فرد سابقه بیماری دارد، داروهای مصرفی او چیست و آیا در شرایط خاصی مانند بارداری، قاعدگی یا نقاهت بیماری قرار دارد؛ چون هرکدام از این‌ها می‌تواند مانع از انجام فصد شود.در توضیح فصد چیست و چه فرایندی دارد، این مرحله به‌نوعی مقدمه درمان است. نکته مهم دیگر عدم گرسنگی یا ضعف شدید فرد است؛ زیرا هر دو حالت می‌تواند حین خون‌گیری باعث ضعف یا سرگیجه شود.

مراحل انجام فصد خون: 2. بررسی آزمایش‌های لازم (مانند CBC و هماتوکریت)

بعد از معاینه اولیه، باید آزمایش‌های لازم مانند CBC و هماتوکریت انجام شود. بررسی این آزمایش‌ها نیاز فرد به فصد خون را مشخص می‌کند. آزمایش CBC، وضعیت کلی گلبول‌های قرمز، سفید و پلاکت‌ها را نشان می‌دهد. اندازه‌گیری هماتوکریت نیز درصد گلبول‌های قرمز نسبت به کل خون را مشخص می‌کند و اگر این عدد بالا باشد، خون غلیظ‌تر و در نتیجه فصد لازم‌تر است.  در برخی موارد خاص، مثل زمانی که احتمال حجم زیاد آهن در بدن وجود دارد، آزمایش‌های دیگر مانند فریتین نیز باید انجام شود.  کسی که می‌خواهد بداند فصد خون چیست و چه فرقی با یک خون‌گیری ساده دارد، باید دقت کند همین آزمایش‌ها تصمیم نهایی درباره انجام یا عدم انجام فصد را مشخص می‌کند.

مراحل انجام فصد خون: 3. انتخاب محل مناسب برای فصد

بعد از انجام معاینات و آزمایش‌های لازم، نوبت به انتخاب محل دقیق فصد می‌رسد. در این مرحله، متخصص با بررسی وضعیت رگ‌های فرد تصمیم می‌گیرد از کجا خون‌گیری انجام شود؛ معمولاً ورید آرنج یا ساعد به دلیل قابل‌دیدن بودن و دسترسی راحت‌تر، انتخاب اول است. کسی که دنبال جواب این سوال است که فصد خون چیست و محل آن چطور تعیین می‌شود، باید بداند این انتخاب به  عمق رگ، ضخامت آن و سلامت پوست اطراف وابسته است. در طب سنتی، گاهی محل فصد بر اساس نوع بیماری نیز مشخص می‌شود. در هر حال، این انتخاب باید توسط فردی با تجربه انجام شود تا هم خون‌گیری با کمترین آسیب انجام شود و هم نتیجه درمان مطلوب باشد.

مراحل انجام فصد خون: 4. ضدعفونی کردن محل خون‌ گیری

بعد از انتخاب رگ مناسب، باید ضدعفونی محل خون‌گیری انجام شود. این مرحله اهمیت زیادی در ایمنی فصد خون دارد. ابتدا باید پوست اطراف محل موردنظر با مواد ضدعفونی‌کننده مناسب تمیز شود تا میکروب و آلودگی سطحی از بین برود. هدف اصلی این مرحله جلوگیری از ورود باکتری به داخل رگ و کاهش خطر عفونت است.  علاوه بر ضدعفونی پوست، دست فرد متخصص و ابزارهایی مثل سوزن نیز باید کاملاً استریل باشند، چون هر نوع آلودگی می‌تواند منجر به بروز التهاب، تورم یا عفونت در محل فصد شود. به همین دلیل، رعایت اصول بهداشتی در این قسمت از کار، مهم‌تر از سرعت انجام آن است.

مراحل انجام فصد خون: 5. انتخاب رگ مناسب

بعد از تمیز شدن محل خون‌گیری، باید انتخاب رگ مناسب با دقت انجام شود. رگ مناسب باید سالم باشد و به‌راحتی زیر پوست حس شود. رگ‌های برجسته، محکم و بدون کبودی یا زخم قدیمی برای فصد خون مناسب است. در انتخاب رگ مناسب تجربه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رگ خیلی نازک یا خیلی عمیق باعث سخت‌تر شدن خون‌گیری و افزایش احتمال آسیب می‌شود.  گاهی هم برای پیدا کردن رگ بهتر، از یک بند روی بازو استفاده می‌شود تا رگ‌ها کمی برجسته‌تر شوند.

مراحل انجام فصد خون: 6. ایجاد دسترسی به رگ و شروع خون‌ گیری

در این مرحله، پزشک یا فرد متخصص با استفاده از سوزن استریل وارد رگ شده و مسیر خروج خون را باز می‌کند. ورود سوزن معمولاً همراه با یک درد یا سوزش کوتاه است که خیلی زود از بین می‌رود. بعد از پس از ورود سوزن، باید وضعیت فرد از نظر رنگ پوست، تنفس و احساس عمومی بررسی شود تادر صورت هر نوع ناراحتی، باید خون‌گیری متوقف یا سرعت آن تغییر کند. سرعت خارج شدن خون نیز نباید خیلی تند باشد؛ چون خون‌گیری تدریجی،  باعث کاهش احتمال افت فشار یا ضعف ناگهانی می‌شود. این مرحله معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد و طول مدت آن به مقدار خونی که قرار است خارج شود بستگی دارد.

مراحل انجام فصد خون: 7. خارج کردن مقدار مشخصی خون

بعد از اینکه سوزن وارد رگ شد و خون‌گیری شروع شد، نوبت به خارج کردن مقدار مشخصی خون می‌رسد. این مقدار برای همه افراد یکسان نیست و بستگی به هدف درمان، وضعیت جسمی فرد و نتیجه آزمایش‌هایی مثل هماتوکریت دارد.  این عدد را پزشک یا متخصص از قبل مشخص کرده و در حین کار هم آن را زیر نظر دارد. معمولاً خون به آرامی و در چند دقیقه خارج می‌شود تا بدن فرصت سازگاری با کاهش حجم خون را داشته باشد. اگر در همین حین فرد احساس ضعف یا سرگیجه کند، خون‌گیری متوقف یا مقدار آن کم می‌شود تا از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری شود.

مراحل انجام فصد خون: 8. کنترل وضعیت فرد در حین فصد

کنترل وضعیت فرد در حین فصد اهمیت زیادی دارد. پزک یا فرد متخصص، علاوه‌بر توجه به خارج شدن خون، باید به حال عمومی بیمار نیز توجه کند. رنگ پوست، نحوه تنفس و واکنش‌هایی مثل عرق سرد یا بی‌قراری در این مرحله اهمیت زیادی دارد. در صورت بروز علائمی مثل سرگیجه، تهوع یا احساس ضعف ناگهانی، باید فصد متوقف یا با سرعت کمتری انجام شود تا بدن هماهنگ شود.

مراحل انجام فصد خون: 9. بستن محل فصد و پانسمان کردن آن

آیا فصد خون برای کبد چرب مفید است؟

در طب سنتی، بسیاری از مشکلات کبدی را ناشی از عدم تعادل اخلاط بدن می‌دانند و به‌همین خاطر فصد خون را روشی تاثیرگذار برای بهبود عملکرد کبد می‌دانند. بااین‌حال، در پزشکی مدرن شواهد علمی برای درمان کبد چرب از طریق فصد خون وجود ندارد. اصلی‌ترین راه کنترل  کبد چرب، اصلاح تغذیه و کاهش وزن اصولی است. اگر به دنبال درمان کبد چرب از طریق فصد خون هستید، ابتدا با متخصص گوارش یا کبد مشورت کنید و فصد خون را تنها به‌عنوان اقدام مکمل در نظر بگیرید.

آیا فصد خون باعث ضعف بدن می‌شود؟

یکی از نشانه‌های طبیعی بعد از هر نوع خون‌گیری، احساس بی‌حالی یا ضعف است؛ زیرا  بدن باید با کاهش حجم خون هماهنگ شود. این نشانه معمولا موقت است و با استراحت، نوشیدن مایعات و تغذیه مناسب از بین می‌رود. اگر مقدار خون‌گیری بیشتر از حد متناسب و بالاتر از تحمل فرد باشد، این ضعف شدید و طولانی‌تر می‌شود. بنابراین متخصص طب سنتی یا پزشک باید ابتدا وضعیت فرد را، قبل از خون‌گیری، بررسی کند و بعد از خون‌گیری نیز مراقبت‌های لازم انجام شود.

تفاوت فصد خون سنتی و فلبوتومی پزشکی

تفاوت فصد خون سنتی و فلبوتومی پزشکی مبنای علمی و هدف انجام است. فصد سنتی بر اساس نظریه اخلاط چهارگانه و تشخیص متخصص سنتی برای درمان بسیاری از بیماری‌ها انجام می‌شود. در مقابل، فلبوتومی پزشکی تنها برای درمان برخی بیماری‌های خاص مانند پلی‌سیتمی ورا یا هموکروماتوز و نتایج آزمایش‌ها تجویز می‌شود. در فلبوتومی پزشکی خون‌گیری به رگ‌های مشخصی مانند آرنج یا ساعد محدود می‌شود؛ اما در روش سنتی محل‌های مختلفی برای خون‌گیری وجود دارد.

آیا فصد خون واقعا باعث تصفیه خون می‌شود؟

تصفیه خون از طریق فصد خون از دیدگاه‌های طب سنتی است اما در پزشکی مدرن این نظر پشتوانه علمی ندارد. مواد زائد خون از طریق کبد و کلیه به‌طور طبیعی تصفیه می‌شود و خارج کردن خون باعث بهبود این فرایند نمی‌شود. در بیماری‌هایی مانند پلی‌سیتمی ورا یا هموکروماتوز، غلظت خون یا افزایش حجم آهن وجود دارد که با فصد خون از بهبود می‌یابد.

مقدار خون گرفته شده در فصد چقدر است؟

مقدار خون گرفته شده در فصد به هدف درمان، وضعیت جسمی و نتیجه آزمایش بستگی دارد. معمولا عدد ثابتی برای همه‌ی افراد وجود ندارد. در فلبوتومی پزشکی، پزشک متخصص براساس سطح هماتوکریت یا فریتین خون مقدار خون را مشخص می‌کند. در فصد سنتی، متخصص طب سنتی باتوجه‌به سن، وضعیت رگ و نوع بیماری مقدار مناسب خون‌گیری را مشخص می‌کند. به‌طور کلی، خون‌گیری به‌صورت تدریجی انجام می‌شود تا بدن فرصت سازگاری با کاهش حجم خون را داشته باشد.

هزینه فصد خون چقدر است؟

هزینه فصد خون به نوع مرکز، تجهیزات استفاده‌شده و تخصص فرد بستگی دارد. کلینیک‌های طب سنتی معتبر که از افراد مجرب و تجهیزات استریل استفاده می‌کنند، معمولاً هزینه متفاوتی نسبت به مراکز کم‌تجربه‌تر دارند. برای اطلاع دقیق‌ از هزینه باید با کلینیک در تماس باشید؛ زیرا هزینه فصد خون باتوجه به شرایط هر فرد و تعداد جلسات متفاوت است.

کلینیک طب سنتی صبح امید با بهره‌گیری از متخصصان مجرب و رعایت کامل اصول بهداشتی، مشاوره اولیه و بررسی وضعیت جسمی شما را پیش از هر اقدامی انجام می‌دهد تا مطمئن شوید این روش متناسب با شرایط شماست. برای اطلاع از هزینه دقیق، تعیین وقت مشاوره و رزرو نوبت فصد خون، همین حالا با کلینیک صبح امید تماس بگیرید.

منبع مطلب